Onderdeel van ‘november jazzmaand’ was de opmerkelijke terugkeer van het festival JazzOUT! in Heerlen. Op deze editie verrassende ontdekkingen en gevestigde namen.
Theon Cross
Voor Theon Cross bleek het geen probleem om aan het begin van de avond het festival te openen. Toen hij een inleidende drone op zijn tuba inzette, was de zaal al vol. Het hypnotiserende basgeluid werd gaandeweg verweven met de melodielijnen uit de tenorsaxofoon van James Akers, totdat de complete band inviel. Cross, die deel uitmaakte van Shabaka Hutchings’ Sons of Kemet, verlegde grenzen met zijn veelzijdige, pompende spel. Als ritmesectie in duel met drummer James Russell Simms, in conclaaf met Akers of solerend terwijl hij, zijn ongetwijfeld zware instrument torsend, kriskras over het podium struinde. Cross verlegde onmiskenbaar de grenzen van de tuba, met elementen uit dub, grime en hiphop. Nikos Ziarkas zorgde voor een extra spacy klankkleur op gitaar, maar zijn solospot met minimal music-achtige Mike Oldfield-escapades had achterwege kunnen blijven. Gelukkig kwam het gezelschap daarna weer op stoom met onder meer het titelnummer van zijn livealbum Affirmations. Maar toen weerklonk de drone van het begin alweer. Hier hadden we graag meer van willen horen.
Lakecia Benjamin
Lakecia Benjamin liet er geen twijfel over bestaan met wie we te maken hadden. ‘My name is Lakecia and I play the alto saxophone’, klonk het, waarna ze van meet af aan met scherp schoot. In haar zilverkleurige pak ontpopte ze zich tot een brok energie, te midden van toetsenist Oscar Pérez, bassist Elias Bailey en drummer Quentin Baxter, die Jonathan Barber verving. Een uitmuntende band, die al haar bewegingen en handgebaren nauwlettend volgde. De muzikanten kregen ook volop de ruimte om zich te manifesteren wanneer Benjamin even, ongeduldig zo leek het, aan de zijkant ging staan, klaar om het podium weer op te stormen. Vreemd genoeg speelde ze slechts een track van haar recente album We Dream, al viel er meer dan genoeg te genieten. Van latin (Benjamin groeide op in Washington Heights, de Dominicaanse wijk in New York) tot haar mitraillerende raps, die het publiek kreten van bewondering ontlokten. Haar speelstijl is hard, soms prachtig melodieus, maar vaker nog razendsnel. Niet zo verwonderlijk dat ze haar grote held John Coltrane, vanwege diens honderdste geboortejaar, eerde met een bewerking van My Favorite Things. Midden in de solo van deze klassieker kwam ook nog een paar keer het hoofdthema van A Love Supreme voorbij. Vanuit de zaal werd daar laaiend enthousiast op gereageerd, en terecht. Dit optreden was niets minder dan briljant
Nabou
N∆BOU, de band rond de Antwerpse tromboniste Nabou Claerhout, deed het wat kalmer aan. Ze speelde vaak langgerekte melodielijnen die een atmosferische sound opriepen. Contrabassist Trui Amerlinck en drummer Daniël Jonkers verzorgden een ingehouden maar uiterst inventieve backing. Gitarist Gijs Idema had een messcherpe speelstijl, die hij meestal bescheiden hield. Behalve in Not That, toen hij een solo speelde die landgenoot Philip Catherine waardig was. Naast een nummer van hun eerste ep Hubert en een prachtige ode aan Claerhouts overleden jeugdvriend Stijn, lag de nadruk op hun laatste album Indigo. Een enkele keer versnelde het tempo en riep het kwartet een Zuid-Amerikaanse ambiance op die we eerder tijdens het concert nog niet hadden gehoord. Verrassend. Zo kan contemporaine jazz dus klinken.
Nate Smith
Met James Russell Simms en Quentin Baxter hadden we al twee bovengemiddeld goede drummers gehoord, maar er kan er maar een de beste zijn. Grappig in die context dat Nate Smith zijn set toevallig opende met Undefeated. Smith is vooral een artiest die een show presenteerde volgens het boekje. Veelzijdig, met een indrukwekkende instrumentbeheersing. Het oogde reuze gemakkelijk zoals hij relaxed achter zijn drumstel zat. Mooi niet dus, want de man toverde de meest complexe ritmes uit zijn trommels. Quasi nonchalant, maar ondertussen zo strak als een metronoom. Altsaxofoniste/fluitiste Hailey Niswanger en toetsenist Julian Pollack kregen volop de ruimte om zich in de kijker te spelen. Maar laten we ook de belangrijke rol van bassist Carrtoons niet vergeten, die achteraf op een krukje zat. In Big Fish toverde Niswanger een gamelanachtig ritme uit haar keyboards en zo wist de band ons wel vaker op het verkeerde been te zetten. Mooi ook om te zien hoe Smith, een korte drumsolo daargelaten, zich nergens te buiten ging aan buitensporig spierballenvertoon. Meermaals stelde hij zich ten dienste van het collectief, zonder de touwtjes te veel uit handen te geven. Zoals een goede bandleider betaamt.
Parra.dice
Na de gedoodverfde hoofdact was er nog volop ruimte voor een afterparty. PARRA.DICE, het negenkoppige, uit vrouwen en non-binaire muzikanten bestaande collectief, trok zich niets aan van de geldende grenzen en zette een sound neer zo solide als een vooroorlogs huis. Dat kan ook wel met drie percussionisten, vijf blazers en een violist in de gelederen. Van afrobeat tot klezmer en van funk tot mariachi: alles kwam voorbij. Toen het gezelschap er nog een tandje bovenop gooide, leek het wel alsof Gypsy Beats And Balkan Bangers tot leven kwam. Jammer dat er nog maar zo weinig publiek over was, want dit is zeker een groep om in het oog te houden.
Tekst: MARCEL HAERKENS Haerkens | Foto’s: NICOLE BOLTON
Gezien: JazzOUT! Festival – Orange Jazz Days – 13 november 2026 – PLT, Heerlen


