Trompettist en verhalenverteller Michael Varekamp viert de 100ste geboortedag van Miles Davis met een nieuw album, een boek en een theatertour. Een gesprek over de man die hem een glimp van de eeuwigheid gunde.
Tekst: Dietmar Terpstra | Foto: Piet Gispen
‘Als Louis Armstrong mijn vader is, dan is Miles mijn moeder.’ Het is een van de meest geciteerde uitspraken van trompettist en verhalenverteller Michael Varekamp. In het kader van de 100ste geboortedag van Miles Davis trekt hij de theaters en festivals langs met zijn programma Miles! 100 Years.
Daarnaast verschijnt een album met eigen werk geïnspireerd op Davis en de archetypen die hij belichaamde, want Miles verwees veelvuldig naar zichzelf als ‘Pimp’, ‘Lover’ en ‘Fighter’. Deze en andere personages vormen het uitgangspunt voor een doorgecomponeerde suite onder de titel Portraits Of Miles.
Een glimp van de eeuwigheid
‘Zijn muziek raakte me voor het eerst toen hij met Charlie Parker speelde, in de jaren 40. Vroege bebop, heel intieme muziek. Later was dat My Funny Valentine, live, uit de jaren 60. Toen ik me er meer in verdiepte, begon ik langzaam te begrijpen hoe zijn abstractie werkte. Hoe hij de melodieën uit elkaar trok, als een soort elastiek. Hij kneedde en trok aan de muziek. Dat kwam heel erg binnen. Als trompettist begreep ik toen: dat universum bestaat dus ook, daar kun je ook naartoe. Miles bood me een glimp van de eeuwigheid, liet me een stukje zien van de oneindigheid der dingen.’
Jaren na die ontdekking vertelt Varekamp nog steeds met bevlogenheid hoe de muziek van Miles Davis hem raakte.
Portretten van een veelzijdig mens
Zijn nieuwe album Portraits Of Miles bevat zeven door Varekamp gecomponeerde tracks met titels als The Night Creature, The Pimp en The Alchemist. Ze weerspiegelen de verschillende persoonlijkheden die in Miles huisden.
‘Miles nam je mee op een soort trip. Als je aandachtig luistert, vang je een glimp op van wat er in hem omging. Hij bepaalde altijd de richting en wat hij ook speelde, hij maakte er elke keer iets anders van. Zijn veelkleurigheid was essentieel. Hij speelde met zijn materiaal, greep soms terug op quotes uit de jazzgeschiedenis. En zijn spel was altijd heel filosofisch, zijn tijd ver vooruit. “I can’t help myself”, zei hij dan.’
‘Mensen begrepen hem natuurlijk ook niet altijd. Hij had zoveel kanten en dat laat ik ook op mijn album horen. Jazz staat gelijk aan samenwerken, aan tolerantie en improvisatie. Bij Miles zag je dat heel sterk. Hij gaf de ruimte vorm en kon zijn vergezichten muzikaal verbeelden. Hij durfde en kon heel goed in het nu spelen.’
Vertrouwen als fundament
‘Voor mij betekent zijn muziek dat je in de eerste plaats moet leren elkaar zo goed mogelijk te faciliteren. Jazz spelen doe je vanuit vertrouwen – muzikaal en persoonlijk. Dat waren voor Miles de belangrijkste elementen, anders vond hij het saai worden. Hij zocht de spanning in het moment. Dat probeer ik ook. Met musici als Ben van den Dungen, Wiboud Burkens, Harry Emmery en Erik Kooger speel ik al meer dan twintig jaar samen. Dan ken je elkaar, dan vertrouw je elkaar. We vullen en voelen elkaar zo goed aan.’
‘Het album is ontstaan uit schetsen die Wiboud en ik samen hebben gemaakt. Miles beschreef zichzelf op veel manieren: als pooier, als bokser, als wereldster en als genereus mens. Het leek ons mooi om daar ons licht op te laten schijnen. Soms spelen we hem na, maar niet expres. We hebben ook niet gerepeteerd, maar zijn de studio ingegaan en keken wel wat eruit kwam.’ Dus in de geest van Miles.
Smaakvolle anekdotes
Tegelijkertijd verscheen bij uitgeverij Studio 92A het boek De Kracht Van Muziek, met verhalen van Varekamp, Amerika-kenner Willem Post en beeld van grafisch ontwerper Ton Wienbelt. Varekamp schrijft over zijn muzikale belevenissen in New York. Zijn ontmoetingen met Roy Hargrove, een bezoek aan het voormalige huis van Miles Davis op 312 West 77th Street en een uitnodiging van Wynton Marsalis om zijn repetities met het Lincoln Center Jazz Orchestra bij te wonen.
Het zijn zonder uitzondering smaakvolle anekdotes, afgewisseld met boeiende verhalen van Post en prachtig beeldmateriaal van Wienbelt. De lezer krijgt een verrassend rijk menu van 145 pagina’s vol muzikale hotspots en bijzondere verhalen, waarin muziek en beeld elkaar soepel afwisselen.
Portraits Of Miles, Michael Varekamp Eclectic Band (Outlaw Records) uit op 17 juni 2026
De theatertour Miles Davis – Celebrating 100 Years duurt tot en met 17 december 2026. Voor speellijst en data: https://www.theatersinnederland.nl/miles100-years/
Boek: Michael Varekamp, Willem Post, Ton Wienbelt, De Kracht Van Muziek. In het voetspoor van Michael door New York City, uitgeverij Studio 92A.
