Voorspelbaar zal Pat Metheny nooit worden. Met zijn nieuwe project Side-Eye III+ slaat hij weer eens een volstrekt andere weg in. Samen met toetsenman Chris Fishman, drummer Joe Dyson en bassist Daryl Johns zet hij een prachtig nieuwe sound neer die wordt gecomplementeerd door zanger Leonard Patton.
Tekst: Jean-Paul Heck | Foto’s: Jimmy Katz
Volgens hem is de zoektocht naar de juiste muzikanten het allermoeilijkst. ‘Voor elk project heb ik tegenwoordig andere muzikanten. Natuurlijk maak ik het mijzelf moeilijk, maar dit is wel de manier waarop ik wil werken. Zo wilde ik voor dit project absoluut Daryl (Johns, red.) in de band hebben. Hij is echt een fantastische muzikant, die qua niveau zo kan aansluiten bij de groten uit de geschiedenis van de jazz.’
Metheny geeft aan dat hij gek is van muzikanten die met één noot je hart kunnen raken. ‘Miles kon dat, Stan Getz kon dat, Wes Montgomery kon dat… Maar later ook Steve Swallow en Michael Brecker. Ik zoek muzikanten die naast een hoop techniek ook diepte in hun spel kunnen brengen. Dat hadden de songs op mijn nieuwe album nodig.’
Gitaar niet op de voorgrond
Metheny groeide op tussen wereldsterren van toen en absorbeerde alles wat maar mogelijk is. Al die bijna terloopse lessen neemt hij mee in zijn eigen ontwikkeling. ‘Zonder ontwikkeling is er weinig aan. Ik had jarenlang dezelfde soort platen kunnen maken, maar daar pas ik voor.’
Daarbij gaat hij zelfs zover dat hij zijn eigen instrument niet meer op de voorgrond zet. ‘Wat kan ik als gitarist nog toevoegen aan al datgene dat ik in 50 jaar heb gemaakt? Ik heb in die jaren met muzikanten gewerkt die het gangbare overstijgen. Drummer Antonio Sanchez is zo iemand. Buitenaards! Datzelfde heb ik nu met Joe (Joe Dyson, red.). Hij is jong, maar zo verschrikkelijk getalenteerd.’
Steeds blijven groeien
Metheny zegt dat hij het laatste decennium veel meer op de stoel van de luisteraar is gaan zitten. Dat besef is op dit moment heilig voor hem. ‘Wat wil de luisteraar horen en hoe ervaart die mijn muziek? Muzikanten luisteren niet vaak naar zichzelf. Althans, ik niet. Maar de luisteraar zet een Metheny-plaat vaak wel 100 keer op en daar moet ik echt rekening mee houden.’
Aan de kwaliteiten van Metheny wordt echter nooit getwijfeld. Met 20 Grammy Awards op zijn schoorsteenmantel is hij wellicht de meest succesvolle jazzmuzikant van zijn generatie. Met meer dan 50 eigen albums achter zijn naam, hoeft de Amerikaan helemaal niets meer te bewijzen. Daar is hij volgens zichzelf ook helemaal niet meer mee bezig.
‘Maar op alle gebieden wil ik blijven groeien. Zo ben ik als zeventiger een veel betere performer dan voorheen. Ook wil ik geluiden creëren die nooit eerder door een mens zijn voortgebracht. Dat klinkt wellicht wat pompeus en overdreven ambitieus, maar dat zit wel in mijn hoofd.’
Daarbij gaat hij terug naar zijn jeugd. Naar het moment dat hij voor de eerste keer een album van Jimi Hendrix op zijn platenspeler legde. ‘Eerlijk gezegd kon ik er toen niet zoveel mee. Oké, ik vond hem een goede bluesgitarist maar dat was het wel. De bewondering en verwondering kwam pas later. Hetzelfde met John Coltrane. Je hebt soms jaren nodig om te begrijpen wat iemand speelt en waarom iemand het op die manier speelt.’
Nestor voor jonge muzikanten
Vooral aan het begin van deze eeuw zocht Metheny continu uitdagingen. Zijn album One Quiet Night uit 2003 is een plaat waar hij nog altijd erg trots op is. ‘Het is een soloalbum dat ik zonder enige overdub heb opgenomen. Iets waar ik pakweg 35 jaar geleden niet aan durfde te denken. Toen moesten mijn albums perfect klinken. Nu zoek ik het veel meer in de details. Bijvoorbeeld het zoeken naar de juiste nylonsnaar voor mijn akoestische gitaar. Ik zoek naar de rijkdom, naar een geluid dat mijn hart raakt.’
Het nieuwe album is weer een kraker. Vooral de productie is van een werkelijk bizar hoog niveau. Metheny lacht. ‘Ik hou ervan om live muziek op te nemen. Na zijn laatste album MoonDial dat in 2024 verscheen, tourde hij met een hoop nieuwe muziek over de wereld. Het Side Eye-project heeft vooral als insteek het spelen met jonge en zeer talentvolle muzikanten. Als 71-jarige nestor voelt Metheny het als zijn plicht om overdrachtelijk te werk te gaan. De rol van drummer Dyson is voor hem van eminent belang. ‘Joe is zoals gezegd een fantastische speler die zijn roots heeft in New Orleans. Ik ben geboren in Kansas City en dat hoor je ook in mijn spel. Als die achtergronden samenkomen, krijg je gewoon iets heel moois.’
Steven Spielberg-albums
Metheny deelt zijn albums altijd in twee soorten op: Platen die hij in een paar dagen tijd met een aantal muzikanten in een studio opneemt en zijn zogenaamde ‘Steven Spielberg-albums’. ‘Dat zijn de albums waar ik enorm veel tijd in steek en waar ik de studio met al zijn mogelijkheden als instrument gebruik. Side-Eye III+ is een soort mengelmoes van beiden. Er staan veel herkenbare geluiden en technieken op, maar ik denk ook dat mijn fans wel verras met een aantal nieuwigheden.’
Tijdens zijn huidige tour die hem op 11 en 12 juli ook op het North Sea Jazz brengt, zal hij zeker nieuw werk laten horen. ‘Simpelweg omdat het North Sea Jazz-publiek dat ook van mij verwacht. Weet je, je zal het wellicht een cliché vinden maar er is niets mooier dan te spelen op dat festival.’
Side-Eye III+ – Pat Metheny (Uniquity Music) uit op 27 februari 2026
Concertdata:
11 en 12 juli 2026, NN North Sea Jazz, Ahoy, Rotterdam
