'Ik wil meer diepgang en zingeving'
Het verhaal van Donny McCaslin is inmiddels bekend. Sinds zijn rol als saxofonist en bandleider op David Bowies laatste album, heeft zijn carrière een creatieve en commerciële vlucht genomen. Op zijn vorige plaat Blow. reflecteerde McCaslin op Bowies muzikale esthetiek. Op I Want More zet hij die lijn door en zoekt hij de connectie met populaire muziek.
Tekst: Maartje Hoofs | Foto’s: David Stapleton
Het is aan de vroege kant, vindt ook Donny McCaslin. Maar zijn album is al klaar en hij is nu in Nederland, dus waarom zouden we niet alvast bijpraten? En zo kan het dat we McCaslin (1966) begin december 2022 over het in juni 2023 te verschijnen I Want More spreken. In zijn kleedkamer in de Tilburgse Schouwburg Concertzaal biedt hij verontschuldigend een flesje water aan. “Sorry, ik heb niets anders. Is dit oké?” Weet de Amerikaan eigenlijk hoe laat het is?
“Zeker. De aftrap is nu, hè? De ironie wil namelijk dat het Nederlands elftal precies op dit moment in de knock-outfase van het WK voetbal tegen het Amerikaanse team speelt. “We kunnen af en toe even kijken wat de stand is”, zegt McCaslin, die over het algemeen bekendstaat als groot basketballiefhebber. “Het zou wel eens een mooie wedstrijd kunnen worden. Het Nederlands elftal is erg goed, fysiek sterk en ze hebben veel ervaren spelers. Maar het Amerikaanse team kan het ze dit keer toch moeilijk maken, want…” McCaslin onderbreekt zijn verhaal. Hij lacht: “Ga ik hier nou echt een voetbalanalyse geven? Maar goed, we zullen zien of wij na deze wedstrijd nog vrienden zijn.”
“Ik houd van de diepgang die ontstaat als verschillende stijlen elkaar raken”
Zingeving en menselijkheid
McCaslin speelt vandaag samen met het Jong Metropole. Voorafgaand wordt hij door leden van het orkest geïnterviewd over hoe pop jazz beïnvloedt. Een combinatie die absoluut interessant is, vindt hij. “Ik houd van de diepgang die ontstaat als verschillende stijlen elkaar raken, maar ook van de ontvankelijkheid van pop. Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat pop geen diepgang heeft. Kijk maar naar Earth, Wind & Fire. Zij werden beïnvloed door John Coltrane, Keith Jarrett en Miles Davis en dat leverde muziek op die zowel artistiek als commercieel aantrekkelijk is. Er zijn natuurlijk meer voorbeelden, maar wat mij betreft heeft Earth, Wind & Fire het in dit opzicht allemaal.” Zijn nieuwe plaat refereert hier ook aan, zegt hij. “Maar wel in een bredere zin.” Het album heet I Want More. Waarbij de onvermijdelijke vraag rijst waar hij precies meer van wil? “Ik wil meer diepgang, gevoel en zingeving halen uit alles wat ik doe en dat uiting geven in mijn muziek, maar ook door mijn menselijkheid. We leven in een tijd waarin strijd, conflict en oorlog ons verscheuren. Ik wil dat we over onze verschillen heen stappen en elkaar de hand reiken. Om te beginnen thuis, in de VS, waar de verdeeldheid groot is en de samenleving een duikvlucht maakt. Waarom staan w niet meer open voor mensen met een andere overtuiging dan de onze?” Na een korte relativerende zucht: “Daar wil ik dus meer van.”
“Als ik muziek schrijf, is er een connectie met wat ik op dat moment voel”
Oncomfortabele zoektocht
“Op muzikaal vlak wil ik uitzoeken welke weg er artistiek voor mij open ligt. Op dit moment betekent het dat ik geen akoestische jazz en geen fusion maak. Ik geef mezelf de ruimte om mijn instinct te volgen, zonder te weten waar ik heenga. Dat is soms oncomfortabel, maar uiteindelijk levert deze zoektocht mij toch wat op. Want stel dat we vijftien jaar geleden samen naar I Want More hadden geluisterd en jij had tegen mij gezegd dat dit mijn toekomstige plaat is, dan had ik waarschijnlijk gezegd dat dat onmogelijk is. Dan had ik jou gevraagd wat er in hemelsnaam met mij is gebeurd. Maar dat is juist goed, en ja: ook hier wil ik meer van.” Op I Want More zoekt McCaslin de connectie met populaire muziek. “Op een progressieve manier”, vult hij aan. Ondertussen maakt hij een roerende beweging met zijn arm en concludeert: “Muziek is als soep waar je telkens nieuwe ingrediënten aan toevoegt en kijkt hoe het smaakt.”
Een paar weken voor ons gesprek stuurt McCaslins management een download van zijn nieuwe album. In de begeleidende tekst staat onder andere dat ‘Donny naar een grotere betekenis in zijn muziek zoekt’. Wat bedoelt hij daar eigenlijk mee? “Laat me daar even over nadenken.” Hij neemt een slok water, sluit zijn ogen en na een bijzonder lange stilte zegt hij: “Als ik muziek schrijf, is er een connectie met wat ik op dat moment voel. Dat is altijd al zo geweest, maar nu ik ouder ben is het voor mij duidelijker hoe ik die twee elementen kan laten samenvallen. Het maken van muziek is organisch en verloopt, net als het leven zelf, niet in een rechte lijn. Als muzikant heb ik onder andere kunnen putten uit de trauma’s in mijn jeugd, maar inmiddels heb ik vrede met hoe mijn leven is. Met de grotere betekenis die ik in mijn muziek zoek, bedoel ik dus een soort emotionele zuivering.” McCaslin opent zijn ogen en vraagt vertwijfeld: “Snap je wat ik bedoel?”
Gewaagde keuzes
Op I Want More horen we oudgedienden als pianist Jason Lindner, bassist Tim Lefebvre en drummer Mark Guiliana. Maar de plaat is geproduceerd door David Fridmann, een verrassende keuze. McCaslin is razend enthousiast over de bijdrage die Fridmann leverde. “David is een hele grote naam in de rockwereld, maar hij had nog nooit een jazzplaat geproduceerd. Het verbaasde me dat hij aan een instrumentale plaat wilde werken. Het heeft erg goed uitgepakt, waarschijnlijk omdat hij vanuit een totaal ander perspectief denkt. Had ik de originele versies nu maar bij de hand, dan had ik kunnen laten horen hoe de plaat klonk voordat David ermee aan de slag ging. Laat ik het zo zeggen: David is een man met een sterke persoonlijkheid en een sterke mening.” Wat heeft McCaslin het meest verbaasd aan Fridmanns werkwijze? “Dat hij zeer gewaagde keuzes durfde te maken. Body Blow, de eerste single van het album, is onder zijn supervisie bijna een punkrock nummer geworden. Absoluut next level.” Er staan ook een paar zachtere, meer ingetogen songs op de plaat, zegt McCaslin. “Landsdown bijvoorbeeld. David heeft dat nummer verrijkt met strijkers. Nogmaals, ik vind dat erg gedurfd.”
McCaslin is een bewonderaar van de Amerikaanse auteur en Pulitzer Prize-winnaar Elizabeth Strout. Hint hij in de video bij Landsdown naar een van haar voornaamste personages, Olive Kitteridge? “O hemel, ik ben net aan Elizabeth Strouts nieuwe roman (Lucy Aan Zee, red.) begonnen. Het is een fantastisch boek!” In de Landsdown-video worden beelden van de stedelijke chaos in New York afgewisseld met beelden van serene landschappen en een shot van een huis dat op een ruwe, rotsachtige kust is gebouwd. Refereert McCaslin daar subtiel aan de omgeving waar Strouts boek zich afspeelt? “Verdorie, ik zou tekenen voor jouw theorie. De boeken over Olive Kitteridge spelen zich af in Maine, maar de regisseur van de videoclip woont in Parijs. Ik vermoed daarom dat het huis dat jij bedoelt ergens in Bretagne staat. Ik ga dat zeker bij hem navragen. Wist je trouwens dat ik al zo’n acht jaar elke zomer in Maine op vakantie ga met mijn vrouw en kinderen? Het is vanuit New York ongeveer zeven uur rijden, dus veel New Yorkers gaan daarheen als ze aan de stad willen ontsnappen. Het is er in de zomer een stuk koeler en aangenamer dan in de stad. En de natuur, die is prachtig daar.”
Vruchtbare creativiteit
In 2022 bracht McCaslin al een aantal singles van I Want More uit. Een daarvan is Magic Shop. Zoals het er nu naar uitziet staat dat nummer toch niet op het album. “Dat komt omdat de sfeer op die song anders is. ‘Magic Shop’ is de naam van de studio waar we met David Bowie zijn laatste album Blackstar opnamen. Ik heb het nummer zo genoemd, omdat ik gedurende de opnamen dezelfde vruchtbaarheid en creativiteit voelde met Jason Lindner als toen met David tijdens met maken van Blackstar. Het was dezelfde energie. Daarnaast heeft die hele ervaring met David natuurlijk een bijzondere plek in mijn hart.”
In maart 2022 bracht McCaslin met singer-songwriter Ani Di Franco het nummer Blinded uit. Ondanks het feit dat het is opgenomen tijdens de sessies voor I Want More, blijkt hun samenwerking vooral een restant uit de lockdowntijd te zijn. “Producer Eren Cannata en ik schreven het nummer en zochten vervolgens een geschikte vocalist. Ik ben fan van Ani, dus we kwamen bij haar uit. Niet letterlijk, want ik heb haar nog nooit in levenden lijve ontmoet. Dus ging het als volgt: Eren zit in Los Angeles, Ani in New Orleans en ik in New York en zij klaart die klus gewoon op afstand. Ze heeft dat geweldig gedaan, want Blinded een allesbehalve makkelijk nummer.”
“David Bowie geeft mij de moed om dingen te proberen waarvan ik dacht dat ze niet mogelijk waren”
Prominente rol
Zeven jaar na zijn overlijden speelt David Bowie nog steeds een prominente rol in McCaslins leven. Zijn carrière nam creatief en commercieel een behoorlijke vlucht na zijn rol als saxofonist en bandleider op Blackstar. Hoe heeft zich dat de afgelopen jaren, sinds Bowies overlijden in 2016, ontwikkeld? “Het eerste jaar na Davids overlijden was een wervelwind. Ik tourde met de muziek van mijn album Beyond Now (2016), maar pas tijdens het maken van Blow. (2018) kon ik eindelijk reflecteren op Davids esthetiek. Dat leidde tot de onverwachte weg die ik met Blow. insloeg. Door David durf ik andere stijlen te gebruiken en uit mijn comfortzone te stappen, ook op persoonlijk vlak. Hij geeft mij de moed om dingen te proberen waarvan ik dacht dat ze niet mogelijk waren. Tijdens de opnamen van Blackstar liet hij merken dat hij in mij geloofde. Ik heb zo hard aan dat album gewerkt, en David was ontzettend blij met het resultaat. Mijn samenwerking met hem is ongelofelijk bepalend geweest.” Even lijkt hij geraakt: “Het heeft mij veranderd.”
In september 2022 bracht McCaslin samen met onder andere Gail Ann Dorsey, voormalig Bowie-bassist, een eerbetoon aan Blackstar in de show Blackstar Symphony. “Ik was daar eerst terughoudend in, want ik wil respectvol met de muziek omgaan en de positie waarin ik mij bevind niet uitbuiten.” McCaslin trekt een gezicht alsof hij alleen van het idee al walgt. “Het moest authentiek blijven en een artistiek statement zijn. Weet je waar het idee ontstond om het zo aan te pakken?” Lachend: “In een Indonesisch restaurant in Hilversum waar ik samen met de dirigent van het Metropole Orkest, Jules Buckley, zat te eten. Van daaruit is het project gegroeid. Later voegden onder meer Maria Schneider, Vince Mendoza, Tim Davies, Jamshied Sharifi, Michael Dudley en Tony Visconti zich bij ons. Gail en ik waren elkaars vertrouweling: samen overlegden we voortdurend of David achter bepaalde keuzes had gestaan. We hebben Blackstar Symphony nu twee keer gespeeld. Ik kijk ernaar uit om er de wereld mee over te gaan en om deze muziek overal met waardigheid te brengen.”
Neemt hij weleens een moment voor zichzelf om Blackstar als geheel te luisteren? “Vlak na Davids overlijden kon ik dat niet, het was te emotioneel voor mij. Toen we aan Symphony werkten, moest het natuurlijk wel. De momenten dat ik er bewust en in mijn eentje naar luister zijn spaarzaam. Soms zet ik de plaat op als ik somber ben en Davids stem wil horen. De manier waarop hij zingt, de kwetsbaarheid in zijn stem, het is zo meeslepend. Af en toe luister ik naar de plaat om mezelf eraan te herinneren wat voor een geweldige ervaring het was, of eigenlijk nog steeds is.”
Dit interview stond in Jazzism magazine 2-2023
