Veel artiesten laten zich inspireren door dromen. Veteraan Bill Frisell grijpt zelfs terug op een droom van 30 jaar geleden, die aanleiding is voor het nieuwe album 'In My Dreams'. Hij viert hiermee zijn 75ste verjaardag in een droombezetting.
Tekst: Angelique van Os | Foto: Monica Jane Frisell
Hij is de rust en vriendelijkheid zelve. Bill Frisell is een gitaargrootmeester met een indrukwekkende staat van dienst en behoeft geen introductie meer. Hij speelde onder meer met Paul Motian, Charles Lloyd en van John Zorn tot David Sanborn, John Hassell en Brian Eno. Ondanks al dat succes komt Frisell over als een zeer bescheiden man wanneer ik hem online spreek over zijn nieuwe album In My Dreams.
Levendige droom
De nieuwe plaat is gebaseerd op een intense droom waarin de Amerikaanse gitarist en componist in een prachtige bibliotheek belandde en ontvangen werd door monnikachtige figuren. Zij lieten hem de pure schoonheid van muziek ervaren. Hoewel het al dertig jaar geleden is, blijft de herinnering levendig: ‘Het voelde alsof er een soort buis in mijn voorhoofd werd gestoken en rond bewoog. Het was het meest ongelooflijke geluid dat ik ooit had gehoord. Nino Rota, Thelonious Monk, Sonny Rollins, Charles Ives, Jimi Hendrix, Hank Williams, Andrés Segovia, Robert Johnson … Alle muziek waar ik van hou, kwam kristalhelder voorbij. En toen werd ik wakker’, vertelt de gitarist.
Het creëren van een pure sound
Door deze ervaring is Frisell ervan bewust geworden hoezeer hij altijd streeft naar het creëren van die pure sound uit zijn droom. Daarnaast is hij gefascineerd door de sluimerwereld, door het moment van ontwaken en half dromen. ‘Het is zo’n apart gevoel van je onderbewustzijn vlak voordat je echt ontwaakt. Wat is er gaande, vraag ik me dan af. Dat gevoel wil ik kunnen vasthouden. Dat herken ik ook in muziek; het moment vloeit en gaat vanzelf, maar als ik me daarvan bewust ben, dan verdwijnt het volmakende gevoel. Als ik muziek maak, begeef ik me het dichtste bij een werkelijk prachtige wereld. Hierin zou ik altijd willen blijven. Zeker gezien alle ellende in de wereld en in dit land.’
Langgekoesterde wens
Met zijn nieuwe sextet is Bill Frisell volledig in zijn element en lijkt hij die sound volgens eigen zeggen dichter te kunnen evenaren dan ooit tevoren. Frisell had lange tijd een strijkkwartet met Jenny Scheinman (viool), Eyvind Kang (viola) en Hank Roberts (cello). De laatste jaren lag zijn focus meer op het trio met Thomas Morgan (bas) en Rudy Royston (drums). Dit gezelschap speelde in diverse combinaties met elkaar, maar nooit eerder als sextet. Het is voor Frisell een lang gekoesterde wens die in vervulling ging voor zijn vijfde Blue Note album, gekoppeld aan zijn 75ste verjaardag. ‘Het is een enorme luxe voor mij om muziek te kunnen schrijven voor deze mensen waarmee ik goed bevriend ben. Het is alsof we samen naar een pianoscore kijken, want zij maken hun eigen keuzes en geven daar invulling aan wanneer mijn structuur staat.’
Elkaars vangnet
De grenzen tussen wat gearrangeerd, georkestreerd en gecomponeerd is, vervagen in Frisells muziek. De viool speelt niet altijd de bovenste stem en de cello zit niet altijd aan de onderkant, legt hij uit. ‘Deze groep weet mijn stukken voortdurend te veranderen en te evolueren. We zijn elkaars vangnet omdat we elkaar zo goed vertrouwen. We zijn gelijkwaardig en dagen elkaar uit. Ik heb dat ook nodig, want ik wil verrast worden. Er is ruimte om fouten te maken. Want als je niet in paniek raakt, dan kan dat leiden tot iets heel moois wanneer je naar elkaar luistert. Muziek is een conversatie. Ik houd van onzekerheid, dat niets vastligt en alle kanten op kan. Als iedereen zich veilig voelt, dan kunnen magische dingen gebeuren.’
Repertoire 'In My Dreams'
In My Dreams bestaat uit zowel bestaand repertoire van de gitarist zelf, zoals When We Go (Rambler, 1985), standards zoals Duke Ellingtons Isfahan én nieuwe werk, zoals de titeltrack en Curtis (A Year And A Day), een hommage aan de in 2023 overleden trombonist Curtis Fowlkes, waarmee Frisell veel samenwerkte. ‘Nu ik ouder ben, vind ik het uitdagend om sommige klassieke stukken van mezelf opnieuw uit te vinden. Het is niet zozeer nostalgie, eerder dat ik nu andere dingen opmerk en toepas dan vroeger.’
Dromerig beeld van Amerika
Er zijn ook nummers als Hard Times, Home On The Range en Give Me A Home te horen die Frisells kenmerkende visie op Amerika weergeven als een dromerige antiekwinkel, een surrealistische esthetiek die voortkomt uit zijn persoonlijke geschiedenis. In hoeverre herkent de gitarist dat dromerige beeld van Amerika nog anno 2026, gezien alle politieke spanningen die in het land woeden? ‘Sommige van deze oude liedjes ken ik mijn hele leven al. Mijn moeder zong ze vroeger toen ik klein was. Misschien zelfs mijn grootouders. Ik hoorde ze op televisie, in films. Ze maken zo’n belangrijk deel uit van de wereld waarin ik ben opgegroeid. Ze zijn verweven met mijn leven. Een song als Hard Times, dat meer dan 150 jaar geleden is geschreven, is nu nog net zo relevant als toen. Dat soort dingen verdwijnen nooit. We moeten elkaar nog steeds helpen om hier doorheen te komen.’
Samenhangend geheel van verschillende sounds
De plaat is gevormd uit drie live registraties, aangevuld door een aantal edits en overdubs in de Opus Studios, Berklee onder leiding van producer Lee Townsend en engineer Adam Muñoz. Opvallend is dat het album als één geheel klinkt, terwijl de zalen en sounds compleet verschillen van elkaar. ‘Ik vind het bijzonder knap hoe Adam het opgenomen materiaal tot een samenhangend geheel heeft weten te brengen. Ik snap niks van die technieken, maar het werkt fantastisch!’ Met Lee Townsend werkt Frisell al samen sinds de jaren 1980 en hij heeft een bijzondere band met hem: ‘Lee is mijn medewerker, producer, manager, therapeut en bovenal mijn vriend. We vertrouwen elkaar en vertellen elkaar de waarheid. Het is geweldig om hem in de studio te hebben.’
Voldaan en tevreden
Op 18 maart viert Bill Frisell zijn 75ste verjaardag. Hij kijkt dan ook voldaan tevreden terug op zijn carrière, waarin hij volledig gesteund werd door zijn ouders die geen muzikanten waren maar er wel van hielden. ‘Ik heb zoveel support gehad. Van mijn familie, leraren, vrienden, collega’s en mijn muzikale helden. Elke dag voelt als een nieuw begin, want muziek is nooit af. Het gaat altijd door. Ik hoop dat ik het kan volhouden, want ik wil nooit stoppen. Muziek is geweldig.’
In My Dreams – Bill Frisell (Blue Note Records) uit op 27 februari 2026
Concertdata:
11 juli 2026, NN North Sea Jazz Festival, Rotterdam
31 oktober 2026 – TivoliVredenburg, Utrecht
Meer over Bill Frisell
