De term ‘levende legende’ wordt tegenwoordig snel gebruikt. Maar als iemand dat predicaat werkelijk verdient, is het Mavis Staples.
De 87-jarige zangeres staat al driekwart eeuw op het podium. Als twaalfjarige trad ze al op met haar familie als onderdeel van The Staple Singers. Sindsdien heeft ze een muzikale én maatschappelijke geschiedenis geschreven waarin gospel, soul en activisme onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Maandagavond 10 augustus speelde ze in het Amsterdamse Concertgebouw, een koninklijke locatie voor deze koningin van gospel en soul.
Teksten nog altijd actueel
Met The Staple Singers maakte Staples het allemaal mee: van de optredens in het Chitlin’ Circuit, de freedom marches, de toespraken van Martin Luther King en het openlijke racisme van het Amerika in de jaren zestig. Opvallend is hoe actueel de teksten van haar repertoire nog altijd zijn. Veel van de thema’s waarvoor ze destijds streed, zijn nog steeds aan de orde en klinken door in de oudere stukken. Toch bespeur je bij Staples weinig verbittering. Ze wil vooral positieve energie delen. ‘Leave your seatbelts home and have a good time with this love train’, kondigt ze aan.
Diepe emotionele lading
Dat Mavis Staples lichamelijk niet meer de performer is van weleer, is duidelijk. De gang naar het podium gaat moeizaam en tijdens het concert beweegt ze maar weinig. Ook de interactie met de zaal blijft gering. Maar zodra ze begint te zingen, verdwijnen die beperkingen grotendeels naar de achtergrond. Haar rauwe, doorleefde stem heeft nog altijd een enorme emotionele lading. Af en toe schreeuwt ze haar boodschap bijna uit als een prediker, om vervolgens weer terug te zakken in een warme, soulvolle frasering.
Klassieke gospelhymne
De avond opent passend met I’ll Fly Away, de klassieke gospelhymne over de hoop het aardse bestaan achter zich te laten. Daarna volgt de verrassende Tom Waits-cover Chicago. Met Hand Writing On The Wall van het album Carry Me Home – dat Staples in 2022 maakte met Levon Helm – laat ze haar countryblueskant horen.
Oproep tot actie
Van het meest recente album Beautiful Strangers klinkt tijdens het gelijknamige nummer, ondanks de dreiging van geweld, geen angst voor de dood. Human Mind krijgt extra diepte door de donkere, bijna dreigende ‘oohs’ van achtergrondzangeressen Saundra Williams en Kelly Hogan. Het onvermijdelijke Freedom Highway vormt een van de hoogtepunten. Het nummer werd door Staples’ vader Pops geschreven naar aanleiding van de historische mars van Selma naar Montgomery in 1965. Bijna zestig jaar later klinkt de oproep tot gelijkheid nog altijd urgent. ‘We’ve got work to do’, roept Staples, gevolgd door een niet mis te verstane opsomming: geen ICE, geen dictators en geen mannen die vrouwen voorschrijven wat ze moeten doen.
Muzikale ondersteuning
Muzikaal wordt ze uitstekend ondersteund door de uitstekende gitarist-zanger Rick Holmstrom, drummer Steve Mugalian, bassist Greg Boaz en de vocalisten Williams en Hogan. Bij de stevige funk-soulgroove van Respect Yourself nemen de vocalisten de lead wanneer La Staples een korte pauze neemt. Far Celestial Shore geschreven door Nick Lowe en Heavy Makes You Happy (Sha-Na-Boom-Boom) van The Staple Singers geven de set verder kleur.
Geen nostalgische ster
Mavis Staples mag dan fysiek kwetsbaar zijn geworden, haar stem en boodschap hebben nog niets aan betekenis verloren. In het Concertgebouw stond geen nostalgische ster die uitsluitend haar verleden kwam vieren, maar een onverzettelijke vrouw die na 75 jaar nog altijd zingt voor vrijheid, gelijkheid en hoop. Dat ze dat inmiddels vooral met positieve vibes doet, maakt haar boodschap misschien wel sterker.
TEKST & FOTO’S: ANNIE VAN DER VELDE | OPENINGSBEELD: JEROEN SCHMOHL
