Voor trompettist Russell Gunn (1971) is ‘Het Egyptische Dodenboek’ geen gids voor het leven na de dood, maar een inspiratiebron voor dít leven. ‘Mijn nieuwe plaat draait om het bewustzijn van je eigenwaarde en het loslaten van het minderwaardigheidscomplex dat zwarte Amerikanen is aangeleerd.’
Tekst: Peter Schong | Foto’s: Sven ‘Kosi’ Kosakowski
Twee maanden geleden speelde je op het North Sea Jazz Festival bij de ‘We Want Miles!’ tribute. In mijn recensie stond: als je de rol van Miles Davis moet spelen, heb je grote schoenen te vullen. Voelde je druk?
Russell Gunn: ‘Helemaal niet. Ik wist dat ik dit kon. Ik speel al lang met Marcus Miller en een deel van dit repertoire staat al jaren op ons programma. Deze muziek ligt me goed, dus ik voelde geen bijzondere druk. Ik heb in het verleden ook een Miles Davis-tributealbum opgenomen, ik had derhalve al veel ervaring met zijn muziek.’
Je probeerde Davis ook niet te kopiëren. Je bleef jezelf.
‘Dat was bewust. Natuurlijk verwees ik in mijn spel naar Miles: bepaalde fraseringen, zijn benadering van melodieën en zijn manier van denken waren mijn vertrekpunt. Daarna vertolkte ik het in mijn eigen muzikale taal. Het was nooit de bedoeling om Miles te imiteren.’
Jij en Miles komen allebei uit East Saint Louis. Zorgt dat voor een bijzondere band met hem?
‘Ik denk niet dat ik zijn muziek beter begrijp omdat ik uit dezelfde plaats kom. Het komt vooral doordat ik zijn spel jarenlang intensief heb bestudeerd. Veel musici richten zich vooral op Miles vanaf de tweede helft van de jaren 60, omdat zijn muziek toen chromatischer werd en voor veel improvisatoren toegankelijker is. Ik heb juist veel aandacht besteed aan zijn spel in de jaren 40 en 50, die veel meer draait om harmonieën én zijn klank. Die klank ontstaat niet door dezelfde noten te spelen, maar door ademhaling en frasering. Het is vergelijkbaar met taal: hoe iemand spreekt bepaalt voor een groot deel zijn identiteit.’
Voor het nieuwe album ‘Afrikan-Amerikan Book Of The Dead’ heb je je laten inspireren door het oude Egypte, met name door ‘Het Egyptische Dodenboek’. Kun je uitleggen wat dat is?
‘Het Dodenboek is een gids vol spreuken en instructies die de overledene naar het hiernamaals begeleiden. Mijn album, The Afrikan-Amerikan Book Of The Dead, draait het concept om. Het gaat juist over hoe je nú gelukkig kunt leven.’
Kun je een voorbeeld geven?
‘Het draait om het bewustzijn van je eigenwaarde en het loslaten van het minderwaardigheidscomplex dat veel Afrikaanse Amerikanen is aangeleerd. Het is onzin dat jouw eigenwaarde minder zou zijn dan die van andere bevolkingsgroepen. Je moet weten dat je voorouders buitengewone mensen waren, die een enorme bijdrage hebben geleverd aan de wereldgeschiedenis. Als je dat beseft, hoef je niet te wachten op een beter leven na de dood; je kunt nu al leven vanuit eigenwaarde en trots. Zodra je de lagen van desinformatie afpelt en zelf onderzoek doet, ontdek je hoe waardevol je geschiedenis werkelijk is.’
Ook voor eerdere platen deed je ideeën op bij het oude Egypte. Wat spreekt je zo aan?
‘Ik zie historische verbanden tussen het oude Egypte en de geschiedenis van de zwarte bevolking in Amerika. Over Egypte is veel documentatie, maar de verbinding tussen die werelden krijgt veel minder aandacht. Daar gaat dit album over.’
Hoe zie je die parallel?
‘Cultureel zie ik veel overeenkomsten in religie, gebruiken en symboliek. Een veelgenoemd voorbeeld zijn de cocaïnemummies: Egyptische mummies waarin cocaïnesporen zijn aangetroffen, terwijl die plant uit Zuid-Amerika komt. In oude Egyptische geschriften staat dat er koninklijke personen begraven liggen in Teotihuacán in Mexico, met de centrale Weg der Doden tussen Zonne- en de Maanpiramide. Dat suggereert dat er contacten tussen de continenten waren. Een stuk op het album heet Cahokia Pyramids, die staan vlakbij East Saint Louis. Ik zie opvallende overeenkomsten met Gizeh. Dat is volgens mij geen toeval.’
Ik kende de Maya’s en de Inca’s, maar niet zulke bouwwerken in de Verenigde Staten.
‘Dat verbaast me niet. Dit soort onderwerpen maakt nauwelijks deel uit van het reguliere geschiedenisonderwijs in Amerika. Dan zou er een heel ander verhaal verteld moeten worden. Dat zou betekenen dat iemand niet de waarheid heeft verteld. Niets van wat ik vertel is een mysterie, het zijn feiten die gewoon beschikbaar zijn. Ik heb jarenlang boeken, kaarten en andere bronnen bestudeerd. Dan gaan je ogen open. Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om die inzichten met anderen te delen.’
Is het album politiek?
‘Nee, politiek is het laatste waar ik me mee wil bezighouden. Als Afrikaanse Amerikaan kun je het politieke spel simpelweg niet winnen. Mijn doel is mensen kennis aan te reiken. Pas wanneer mensen de feiten kennen, kunnen er eventueel politieke veranderingen ontstaan. Dat is iets anders dan zelf een politiek statement maken.’
Ik kan me indenken dat het in deze tijd van polarisatie door sommigen als politiek wordt opgevat.
‘Historisch gezien geldt altijd dat wanneer een achtergestelde bevolkingsgroep zichzelf probeert te onderwijzen, dat al snel wordt gezien als politieke agressie tegen degenen die de bestaande machtsverhoudingen willen behouden. Mijn bedoeling is niet om iemand aan te vallen; ik wil alleen aandacht vragen voor dit onderwerp.’
Het album verschijnt half oktober. Ga je ermee touren?
‘We hopen in het voorjaar en de zomer van 2027 door de Verenigde Staten én Europa te touren. Ik heb de afgelopen jaren veel met andere projecten gereisd, maar kijk ernaar uit om weer met mijn eigen band op pad te gaan.’
Afrikan-Amerikan Book Of The Dead: The Book Of Going Forth By Any Means Necessary – Russell Gunn & Blackhawk (Vanglorious Arts) uit op 16 oktober 2026
Meer Russell Gunn:
