Met het overlijden van pianist Jan Huydts verliest Nederland een bescheiden reus, een muzikale vernieuwer en inspirerende leermeester, wiens klank nog lang zal nagalmen in zalen en harten van velen.
Zondag 1 maart bereikte ons via de media het bericht dat Jan Huydts, twee dagen na zijn 89ste verjaardag, was overleden. De reacties op de socials stroomden onmiddellijk binnen. Talloze musici deelden herinneringen aan een man die niet alleen een uitzonderlijk pianist was, maar ook een warm en betrokken mens. Ook ik voel me gezegend dat ik hem persoonlijk heb gekend.
Jeugd en doorbraak
Jan werd in 1937 geboren in Schiedam. Zijn talent openbaarde zich pas echt tijdens zijn middelbareschooltijd in Hilversum. Onder de hoede van Pierre Reinards ontwikkelde hij zich tot een vernuftige klaviervirtuoos. Hij wordt alom geroemd om zijn werk met Wim Sonneveld. Onder jazzkenners geldt hij als een van de nationale helden die het genre op de kaart hebben gezet.
In de jaren vijftig richtte Jan een jazztrio op met onder anderen bassist Arend Nijenhuis. De doorbraak volgde snel. Hij speelde in Brussel met grootheden als Jackie McLean en Art Taylor en won met zijn trio de Parool Jazz Parade in het Concertgebouw. Begin jaren zestig werkte hij met Greetje Kauffeld, de kwartetten van Tony Vos en Herman Schoonderwalt. Destijds de beste jazzbands van Nederland. Tijdens zijn verblijf in Berlijn (1963-1964) begeleidde hij in de Blue Note Amerikaanse iconen als Dexter Gordon, Johnny Griffin en Donald Byrd. Ook ston hij op het podium met drummer Philly Joe Jones.
Jazzrock en vernieuwing
Gaandeweg de jaren zeventig richtte Huydts zich op jazzrock. Met de Duitse bassist Ali Haurand richtte hij Third Eye op, waarin ook Theo Loevendie en Wilton Gaynair meespeelden. De Nederlandse reïncarnatie van deze band nam in 1973 materiaal op dat later alsnog werd uitgebracht. Ook met Dutch Treat en het project Keyboard Circle, met Rob Franken (p) en Henk Zomer (d), liet hij een onuitwisbare indruk achter.
Het concert in De Trucker in Pijnacker, opgenomen door de VPRO en in 2009 geremasterd uitgebracht, geldt als een mijlpaal in de progressieve jazzrock. Huydts ontpopte zich tot een ware Rhodes-meester, met energieke solo’s op elektrische piano en analoge synthesizers. Hij tourde met gitarist Wim Overgaauw en bassist Wim Essed en werkte opnieuw in het theater, onder meer met Jasperina de Jong.
Pedagoog en mentor
Vanaf de jaren tachtig wijdde Jan Huydts zich aan het hogere onderwijs. Om te beginnen als docent piano aan de MPA in Hilversum en later aan het Hilversums Conservatorium. Daar bouwde hij, voortbordurend op het idee van Erie Joesoef, een bloeiende jazzafdeling op. Onder zijn bezielende leiding groeide deze uit tot een internationaal vermaarde opleiding, nu onderdeel van het Conservatorium van Amsterdam.
Eind jaren tachtig klopte ik bij hem aan omdat ik mij op school niet helemaal thuis voelde. Hij vertelde over zijn freejazz- en fusionperiode en zei me hij juist zoveel had gehad aan de traditionele vormen, om uit los te geraken. Zijn advies om bij Karel Boehlee te studeren bleek raak. Dat hij zo uitgebreid de tijd voor mij nam, heeft me diep geraakt. Al heb ik toen voor literatuur gekozen, het was dankzij Huydts dat ik mij in muziek ben blijven verdiepen, met name in traditionele vormen. Zijn woorden draag ik nog dagelijks mee.
Persoonlijke herinneringen
Na zijn vervroegd pensioen in 1998 organiseerde Jan concerten in CMS Hilversum. Hij werd later een trouwe bezoeker van mijn optredens. Bescheiden als hij was, bleef hij liever op de achtergrond. Toen wij Tony Vos de Amer Award uitreikten, zei Vos: ‘De volgende moet naar hem gaan, er bestaat geen betere’, en wees op Huydts. Jan glimlachte slechts.
Er waren etentjes, gesprekken over muziek, over piano en leven. Hij vertelde over zijn tijd als bassist bij Toon Hermans en over avonturen in een jazzorkest op een Amerikaanse legerbasis in Noord-Afrika. Altijd met milde humor, nooit opschepperig. Hij componeerde zelfs een blues voor mij. Dat vervult me nog steeds met trots. De komende dagen zal ik zijn muziek draaien, het glas op hem heffen en terugdenken aan zijn zachte stem. Ik herinner me niet zijn exacte woorden, wel hun warmte. En die blijft.
TEKST: STORM BAKKER | FOTO: NEDERLANDS JAZZ ARCHIEF
