Het bericht Bobby Hutcherson, de Coltrane van de vibrafoon verscheen eerst op Jazzism.

De plaat is opgenomen in 2017 met Terri Lyne Carrington op drums, Leo Genovese op piano en Esperanza Spalding op contrabas. De nummers op het album lopen naadloos in elkaar over. Vaak is het Shorter die het volgende nummer met zijn saxofoon in het voorgaande verweeft. Een groot verschil met zijn vaste Wayne Shorter Quartet is de aanwezigheid van de stem van Spalding. Soms lijken haar stem en Shorters sax bijna samen te smelten.

Spalding zegt geïnspireerd: “Als je met Wayne op het podium staat, voel je de enorme aanwezigheid van zijn creatieve geest – de hele band voelt dat. Het is nooit een vraag wie de leiding heeft. Wayne is onze space captain zolang de ruimtereis duurt.

(tekst loopt door onder de foto)

Foto: Jati Lindsay

Orakel

Shorter is een begeesterd beoefenaar van het boeddhisme. Onder medemusici geniet de éminence grise zelf een Boeddha-achtige status. De laatste jaren begint Shorter in interviews ook steeds meer als een orakel te klinken. Hij springt op onnavolgbare wijze van het ene onderwerp over op het andere, altijd op zoek naar een diepere betekenis in het oppervlakkige. Niet altijd tot groot genoegen van zijn interviewers, die Shorter soms bewust lijkt te plagen. Maar Spalding, Genovese en Carrington verlaten een gesprek met Shorter altijd vol inspiratie.

Het volledige interview met Esperanza Spalding verscheen in Jazzism 5-2022.

Het bericht Esperanza Spalding: toegewijd aan Wayne Shorter verscheen eerst op Jazzism.

Door Freek Dijkstra, Beeld: Les Adu

Ondanks de lange lijst muzikanten die meespelen op het album en de vele stijlen waardoor hij zich heeft laten inspireren, heeft Vroom een rotsvast, opzwepend en filmisch geheel neergezet.

Het was voor Vroom geen makkelijke stap om zijn eerste album als leider op te nemen. Op andermans platen hanteert hij een hoge standaard voor zichzelf. Sinds hij het Amsterdamse conservatorium als drummer verliet in 2013 heeft hij zich als gewild sideman vaak en met veel toewijding op het werk van anderen gestort.

Leider

“Ik heb me altijd al min of meer leider gevoeld binnen andermans constructie. Het ligt in mijn karakter dat ik mijn mening graag op tafel leg als ik het idee heb dat ik wat kan toevoegen. Echt leider zijn van de groep daarentegen is toch anders.

Uitdaging

Als sideman is het makkelijk je wat te verschuilen in de muziek van anderen, in de rol van bandleider stap je echt naar voren en ga je proberen andere muzikanten jouw fantasie tot werkelijkheid te maken. Dat is erg spannend: lukt het om de ideeën die je hebt over te brengen op anderen? Een grote uitdaging, maar ik ben erg blij dat ik die ben aangegaan. Ik heb lang niet zo’n gevoel van voldoening gehad als toen de plaat eindelijk af was.”

Dankbaar

De doorslaggevende factor kwam uit de kop van Noord-Holland. Daarvoor nodigde hij een groot aantal muzikanten uit om te komen opnemen in de Legacy Studio in Zwaagdijk. Studiobeheerder en producer Dennis Letnom kende Vrooms werk al enige tijd en had de heldere ingeving om op een dag aan Vroom voor te stellen zijn eerste eigen plaat bij hem te komen opnemen. “Met Dennis had ik de afspraak om eraan te werken tot het echt helemaal perfect was. Dat was het laatste zetje om het echt te gaan doen, en daar ben ik heel erg dankbaar voor.”

Het volledige interview met Yoràn Vroom vind je in Jazzism 4 van dit jaar. Gemist? Geen nood, via onze webshop kun je eenvoudig oudere nummers bestellen.

Het bericht Yoràn Vroom: Op zoek naar momenten van magie verscheen eerst op Jazzism.

In 1920 geboren in St. Louis, begonnen bij de langs kermissen trekkende Big Fat Mamma-show van zangeres Ethel Hut, daarna langzaam opgeklommen via de bands van onder anderen George Hudson, Eddie “Cleanhead” Vinson, Lionel Hampton, Lucky Millinder, Charlie Barnet, Count Basie en vanaf 1951 acht jaar lang Duke Ellington. Bij Ellington ging hij er onmiddellijk financieel op vooruit, van 140 tot 250 dollar per week. Maar hij moest zich wel muzikaal bewijzen voor hij door zijn medemusici werd geaccepteerd.

Tonight Show met Johnny Carson
Na zijn tijd bij Ellington en een kort intermezzo bij Quincy Jones zette Clark Terry een belangrijke historische stap. De lucratiefste vaste posities voor musici in New York waren de orkesten van de landelijke televisienetten. Op 21 maart 1960 trad Terry als eerste zwarte muzikant toe tot een van die staforkesten, dat van NBC. Hij speelde daar vooral in het orkest van de Tonight Show met Johnny Carson. De bandleider was Skitch Henderson, en toen die in 1967 vertrok, gingen er geruchten dat Clark Terry hem zou opvolgen. Maar van hogerhand kwam het woord dat wanneer een zwarte voor de band kwam te staan, de kijkcijfers in het Zuiden rampzalig zouden dalen. Hij bleef nog vijf jaar in dienst bij NBC en begon daarnaast zijn eigen Big Bad Band, waarmee hij in 1970 in Carnegie Hall optrad.

Gastsolist op jazzfestivals overal ter wereld
Vanaf 1972 kwam zijn leven steeds meer in het teken van eerbetoon te staan. Steevast toejuichingen wanneer hij als gastsolist op jazzfestivals overal ter wereld verscheen. Tegelijkertijd werd hij steeds meer gekweld door ondraaglijke rugpijnen waartegen geen operatie of behandeling hielp. Maar ook hier sloeg hij zich met zijn onaantastbare geestkracht doorheen. Tot op 21 februari 2015 een einde kwam aan Clark Terry’s weergaloos welbestede jazzleven.

Het volledige verhaal over Clark Terry kun je vinden in Jazzism #1 van dit jaar. Gemist? Via onze webshop kun je eenvoudig voorgaande edities van Jazzism aanschaffen.

Het bericht Clark Terry: waardig jazzman in moeilijke tijden verscheen eerst op Jazzism.

Lees ook: Keith Jarrett treedt niet meer op

Midden jaren zestig komt Keith Jarrett in The Jazz Messengers van drummer Art Blakey terecht. Ongevraagd geeft hij zijn collega’s commentaar, neemt de contrabas ter hand om te laten horen hoe het loopje volgens hem is bedoeld, of speelt op sax een partij die naar Jarretts idee beter zou passen. Blakey, die doorgaans heel coulant is ten opzichte van zijn protegés, ziet zelf ook wel dat het met Jarrett niet werkt.

Keith Jarret trekt zich niets aan van conventies

Jarrett lijkt zich niet alleen niets aan te trekken van sociale conventies, ook bij natuurwetten legt hij zich niet zomaar neer. Wanneer Jarrett vanaf de jaren zeventig wereldwijd faam vergaart en met The Köln Concert ook nog een commerciële klapper vanjewelste maakt, zal hij opzien baren met lange soloconcerten die volledig geïmproviseerd zijn.
Maar begin jaren tachtig loopt het mis. Mede door een desastreus verlopen financieel avontuur dat hem noopt veel meer optredens aan te nemen en te spelen dan fysiek en mentaal verantwoord is, stort Jarrett in. In 1985 verschijnt Spirits de even intentie- als compromisloze plaat waarmee Jarrett zijn crisis hoopt te bezweren. Het is een van de meest bediscussieerde albums uit de zeer omvangrijke Jarrett-catalogus en wellicht is dat ook de reden dat het een jaar later opgenomen No End pas in 2013 wordt uitgebracht. Op No End is Jarrett in zijn eentje een rockband.

Samensmelting van jazz en klassiek

In de jaren zeventig maakte hij nog prachtig vrije maar toch vormgevoelige jazz met de vuur opstokende blazers Dewey Redman en Jan Garbarek. Hij componeerde klassiek werk, zocht en vond opmerkelijke samensmeltingsvormen van jazz en klassiek, maar schreef vooral ook eigenstandig formidabele melodieën: een stuk als Questar op de plaat My Song (1978) vergeet je van je leven niet.

Na de crisis in de jaren tachtig kreeg Jarrett een nieuwe klap te verwerken toen bleek dat hij aan een vermoeidheidssyndroom leed. Beide tegenslagen kwam hij te boven, maar recent werd bekend dat Jarrett meerdere beroertes heeft gehad en niet meer zal kunnen spelen. Ongeveer tegelijk met dat onthutsende nieuws verscheen Budapest Concert: opnamen uit 2016 die Jarrett als zo vaak in blakende vorm laten horen.

Het volledige verhaal over Keith Jarrett van de hand van Mischa Andriessen is te lezen in Jazzism 1 van dit jaar. Gemist? Geen nood, losse nummers zijn te koop in onze webshop. 

(foto: ANP)

Het bericht Keith Jarrett: muzikaal genie met twee gezichten verscheen eerst op Jazzism.

Het nieuwe album van Jon Batiste past naadloos in het roerige Amerika van 2020. Er klinkt saamhorigheid en verbroedering in door, dingen waar de bevolking zo naar hunkerde tijdens de coronacrisis en de Black Lives Matter-protesten.

‘We Are’ voelt als een reis door de muziekgeschiedenis

We Are voelt als een reis door de muziekgeschiedenis langs verschillende genres en verhalen. Zo klinkt Tell The Truth als een traditioneel soulnummer uit de tijd van James Brown, inclusief aanstekelijke blazers en koortjes. Op het agressieve Whachutalkinbout maakt de muzikant juist gebruik van moderne hiphop-elementen, terwijl Movement 11 zo van Keith Jarrett had kunnen zijn.

Toch heeft het nieuwe album een duidelijk thema. “Ik geloof in de kracht van muziek als iets dat de identiteit van een community definieert. We zijn pas honderd jaar geleden begonnen met het indelen van muziek in genres en het maken van vinyl, cd’s en T-shirts. In al die tijd daarvoor was muziek niet iets om te verkopen, maar iets dat gewoonweg hoorde bij het dagelijks leven en onze identiteit.”

 Jon Batiste heeft een speciale relatie met New Orleans

Op zijn nieuwe album We Are zingt Jon Batiste over zijn speciale relatie met New Orleans in het nummer Boy Hood, dat hij opnam met trombonist Trombone Shorty. “Hij was een van de eerste muzikanten met wie ik muziek maakte. Al in onze tienerjaren speelden we samen. Op een gegeven moment besloten we om een band te vormen waarbij we ook andere muzikanten uitnodigden, zoals trompettist Christian Scott en pianist Sullivan Fortner.”

Ook op We Are omringt hij zich met verschillende muzikanten. Opvallend is de samenwerking met schrijfster Zadie Smith, die vooral bekend is van haar maatschappijkritische boeken als Swing Time. Volgens Batiste is ze een goed voorbeeld van iemand met een authentieke persoonlijkheid, net zoals zangeres Mavis Staples, die ook te horen is op het album.

Het volledige interview met Jon Batiste kun je lezen in Jazzism #1 van dit jaar. Gemist? Geen nood, losse nummers kun je altijd nabestellen op onze site.

Kop = titel (H1)

Intro = beschrijving
Tussenkoppen = H2

Het bericht Jon Batiste wil mensen verbinden verscheen eerst op Jazzism.

Gerald Clayton is geboren in Utrecht maar opgegroeid in Los Angeles. Zijn indrukwekkende cv bouwde hij op in jazzmekka New York. Tegenwoordig woont hij weer in Los Angeles waar hij hippe progressieve jazz speelt.

Met zijn heldere tenorstem aan de telefoon, een instrument dat lange zinnen vrijwel zonder hapering tot lucide eindes brengt, komt Clayton over als een evenwichtig persoon. Ook in zijn solo’s, hoe zwierig en breedsprakig die ook uitwaaieren langs de curves van de spanningsboog, zit een weldadige balans. Dat blijkt ook uit Happening: Live At The Village Vanguard. De muziek van Claytons kwintet heeft een gelaagde en intense puls, waarop het interactieve drietal van Clayton en de saxofonisten Logan Richardson en Walter Smith vrij en expressief losgaan, of het nou op de uitgesponnen melodieën van Patience Patients is of klassiekers als Body And Soul en Bud Powells Celia. De Village Vanguard is voor een jazzmuzikant wat Wembley is voor een voetballer, het Hollandse landschap voor een schilder. Legendes hebben er hun onuitwisbare stempel gedrukt op de muziek: Sonny Rollins, John Coltrane, Bill Evans, Miles Davis en Thelonious Monk. Het befaamde Thad Jones/Mel Lewis Orchestra. Niet de minsten.

Clayton: “De Village Vanguard is een heilige plek. Ik voel me gezegend dat ik er al zo vaak heb mogen spelen en als het ware deel van de Vanguard-familie ben geworden. Ik wilde nou eindelijk eens de eerlijkheid van een liveoptreden vastleggen. Live spelen is tenslotte wat ik jaar in jaar uitdoe. Is mijn bijdrage aan Charles Lloyds liveplaat 8: Kindred Spirits de inspiratie voor dit project? Nou, die telt zeker mee. Als iemand symbool is van de filosofie van livemuziek is het Lloyd wel. Wat hij doet, is heel intens en magisch. Maar ik draag de wens al sinds de middelbareschooltijd met me mee.”

Dit is een verkorte versie van het interview dat Francois van de Linden schreeft voor Jazzism 5-2020. Gemist? Check onze webshop voor losse nummers. 

Het bericht Gerald Clayton: Eindelijk de eerlijkheid van een liveoptreden verscheen eerst op Jazzism.

Als kind luisterde Gonzalo Rubalcaba naar Amerikaanse jazz. “Mijn vader had albums van Gene Krupa, Charlie Parker en Dizzy Gillespie. Als gevolg van de problemen tussen Cuba en de VS was het in de jaren 60 en 70 moeilijk jazzmuziek te vinden op het eiland. Totdat het Havana Jazz Festival eind jaren 70 daarin verandering bracht.” Rubalcaba begon zijn carrière met Grupo Proyecto, waarvoor hij zijn eerste composities schreef. “Behalve piano gebruikten we veel Afro-Cubaanse percussie. We speelden ook stukken van Dizzy Gillespie, Charlie Parker en Joe Zawinul.”

Havana
In 1984 zag Dizzy Gillespie Rubalcaba optreden in Havana. “Hij kwam na afloop naar me toe en vroeg me met hem te spelen in die stad. Hij promootte mij over de hele wereld en telkens als hij weer op Cuba was, vroeg hij mij mee te spelen. Ik ben dankbaar voor wat hij voor mij heeft gedaan en wat hij mij heeft geleerd, over bebop bijvoorbeeld. Een persoonlijke relatie met hem was alsof je drie jaar lang verschillende boeken over muziek las. Hij was relaxed en altijd heel positief. Ik was als een zoon voor hem. Helaas kon ik niet langer meer met hem spelen omdat hij ziek werd en in 1993 overleed.”

Edison Jazz Award

In 1986 speelde Rubalcaba met bassist Charlie Haden op het Havana Jazz Festival en kon dankzij diens steun op belangrijke festivals als Montreux spelen. “Charlie heeft me net als Dizzy erg geholpen en heeft me veel geleerd over de muziekbusiness. Ik produceerde twee albums voor hem. In 2005 speelden we in de Blue Note Jazz Club in Tokio. Toen Charlie ziek werd, vroeg hij mij die opnames op cd uit te brengen.” Tokyo Adagio kwam na Hadens dood uit in 2015 en won in 2016 de Edison Jazz Award. “Daarna maakte ik een album dat ik aan hem opdroeg: Charlie. Ik wil in de nabije toekomst nog een album met composities van hem uitbrengen om zijn muziek levend te houden.”
“Aymée en ik kennen elkaar uit onze jeugd in Havana, waar onze moeders vriendinnen waren”, vertelt Rubalcaba. “Toen we elkaar zes jaar geleden weer zagen, vroeg ze me piano te spelen op haar albums. Daarna ontstond het plan voor een gezamenlijk project.”

Dit is een ingekorte versie van het interview dat Rik van Boeckel maakte voor Jazzism 3-4 in 2020. Gemist? Check onze webshop voor losse nummers.

Het bericht Gonzalo Rubalcaba en Aymée Nuviola: De tijd heeft ons weer samengebracht verscheen eerst op Jazzism.

Voeg daarbij de coronacrisis, waardoor complete tournees werden afgelast, en de rampspoed is compleet. Nou wordt het coronaprobleem op termijn hopelijk opgelost met een vaccin. Maar is er ook een remedie tegen de povere verdienmodellen bij nieuw uitgebrachte muziek?

Tegenstander van streamingdiensten

Componist en bandleider Maria Schneider geldt als een van de meest uitgesproken tegenstanders van streamingdiensten. Ze gaf het nieuwe album van haar Maria Schneider Orchestra de veelzeggende titel Data Lords, een plaat die uiteraard niet te vinden is op Spotify of Apple Music. De Amerikaanse staat niet alleen al jarenlang bovenaan allerlei lijstjes als beste (bigband) componist, ze voert sinds jaar en dag ook een strijd tegen de economische disbalans in de muziek. “Er is van alles mis met deze streamingdiensten. Om te beginnen het feit dat ze maar één betalingsmodel voor muziek hebben dat voor iedereen geldt. Je kunt muziek niet benaderen als ‘one size fits all’.

Geen vrije markt

Het is belachelijk dat ik geen invloed heb op de vraagprijs voor mijn muziek via een streamingdienst terwijl ik in een kleinere niche opereer en albums maak die honderdduizenden dollars kosten. Waarom zou mijn album hetzelfde geprijsd moeten zijn als iemand die op een computer in zijn slaapkamer een plaat maakt?”, aldus Schneider. “We leven in een vrijemarktsamenleving, maar het is geen vrije markt wanneer je als muzikant vastzit in de economie van het streamen.”

Absurd

Met andere woorden: in een dure designwinkel betaal je voor een exclusieve lamp van topmateriaal een ander bedrag dan wanneer je een lamp koopt bij Ikea. Bij Spotify ligt alles op dezelfde hoop. “Het is een absurd idee dat er voor muziek vooral via advertenties en abonnementen kan worden betaald. Gebruikers kunnen het overgrote deel van alle muziek in de wereld voor 9,99 dollar beluisteren, of zelfs gratis als ze advertenties op de koop toenemen. Voor negentig procent van de muzikanten op Spotify geldt dat ze het moeten doen met een verdeling van minder dan één procent van de financiële taart. Tal van genres hebben geen kans om er een beetje aan over te houden, laat staan de kosten van een album terugverdienen.”

Hebzucht

Schneider zei eerder in een interview met het Amerikaanse tijdschrift DownBeat: “Het heeft allemaal te maken met de hebzucht van de grote databedrijven. Zij redeneren dat muziek gratis moet zijn en dat muzikanten hun albums moeten terugverdienen met concerten. Maar niet iedereen heeft die mogelijkheid en nu is er ook nog COVID-19. Muzikanten zijn alle optredens kwijtgeraakt en ze worden geacht hun muziek gratis weg te geven. Dit is niet vol te houden.”

Zelf brengt Schneider sinds 2004 haar albums uit via ArtistShare, waar sympathisanten kunnen bijdragen en artiesten het grootste deel van de opbrengst behouden.

Er blijft voor de consument nog één optie: gewoon weer ouderwets een album kopen (cd, vinyl, download), hetzij rechtstreeks bij de muzikant, hetzij bij de platenzaak om de hoek. Ook die laatste kan best een zetje in de rug gebruiken.

Dit is een deel uit het artikel ‘De schaduwzijde van streamen’ dat Koen Graat schreef voor Jazzism 6 -2020. Gemist? Check de webshop voor losse nummers. 

Het bericht Maria Schneider: De schaduwzijde van streamen verscheen eerst op Jazzism.

Louis van Dijk had een grote liefde voor het maken van liedjes op teksten van anderen. Als vijfjarige was hij al niet weg te slaan bij het harmonium van de kerk. Zijn ouders nemen het talent van hun zoon serieus en kopen een piano. Dan gaat het hard. Als een spons zuigt Louis alles op wat er aan muzikale input op zijn pad komt: ‘Op een gegeven moment kreeg ik voor mijn verjaardag een plaat van mijn vader: Bachs Dubbelconcert voor twee violen in d klein (BWV 1043). Die plaat, die muziek kwam aan als een mokerslag. En nog steeds ga ik plat als ik het hoor, beter is er niet.’

Sindsdien is Bach nooit ver weg geweest in het spel van Van Dijk. In zijn herkenbare, huppelende melodielijnen en de kleine versieringen die hij aanbrengt. Of in de achteloosheid waarmee hij ingewikkelde akkoordprogressies aan elkaar rijgt. Veel refereert aan zijn liefde voor Bach. Hij nam met zijn trio dan ook regelmatig bekende thema’s van Bach als uitgangspunt, zoals de Inventionen of Air On A G String.

‘VVD-rommel’

Sinds 1961 heeft Louis van Dijk 19 gouden en drie platinaplaten bij elkaar gespeeld. Nederland viel en masse voor de melodieuze, genre overstijgende, maar altijd hard swingende jazz van de pianist. Hij begeleide Ramses Shaffy, deed tussendoor cum laude eindexamen aan het Amsterdams Conservatorium en maakte vele opnamen met zijn trio.

Maar er was ook weerstand. Tijdens de jaren 60 en 70, de periode waarin Van Dijks carrière een vlucht nam, was de Nederlandse jazzwereld diep verdeeld. Het kamp van vrij improviserende musici onder leiding van Misha Mengelberg en Willem Breuker hadden een hartgrondige hekel aan de breed aansprekende muziek van Louis van Dijk, Rogier van Otterloo en Pim Jacobs. Slap, niet vernieuwend genoeg, “VVD-rommel”, te commercieel, te makkelijk, enzovoort. Succes wekte wantrouwen en alles waar Willem Duys bij betrokken was, was sowieso verdacht.

Oorlog in de jazzwereld

Hoe kijkt Van Dijk terug op die tijd? Van Dijk: ‘Ja dat was me wat zeg. Wat natuurlijk stak bij de jazzmuzikanten die – vonden wij – écht konden spelen, was dat wij altijd ons eigen kostje bij elkaar moesten spelen in clubs en kroegen. Terwijl zij (Breuker en consorten) heel goed de weg wisten te vinden naar de Haagse loketten waar de subsidies uitgedeeld werden. Maar ik overdrijf niet als ik zeg dat het behoorlijk veel weg had van een oorlog, waarbij zij ook vaak gesteund werden door de pers, wat dan weer invloed had op die subsidieverstrekkers in Den Haag.

De sfeer tussen de partijen was buitengewoon grimmig in die tijd. Han Bennink was trouwens een soort koppelfiguur, want hij vond het ook te gek om met ons gewoon lekker hardbop te spelen. Wat ook niet hielp is dat Willem Breuker heel graag de muziek voor Turks Fruit had willen schrijven. Die klus ging echter naar Rogier, die door Willem Breuker steevast “die jongen van de muziekjes” genoemd werd. Maar die muziekjes waren wel steengoed! Maar dat is allemaal veranderd gelukkig, de laatste tien, vijftien jaar kwam er een toenadering en zelfs waardering voor elkaars muziek.’

Het bericht Louis van Dijk: Bach, en hard swingende jazz verscheen eerst op Jazzism.